trệt lết

Một chiếc xe trệt lết chở đầy cỏ khô trên con đường làng.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Rất thấp, gần sát mặt đất: "trệt lết" mô tả trạng thái của một vật nào đó ở vị trí cực kỳ thấp, gần như chạm đất hoặc sàn nhà.
   • Rất bằng phẳng, không có độ cao: Trong một số ngữ cảnh địa phương, "trệt lết" còn mang nghĩa là rất phẳng, không có gồ ghề hoặc nhô lên.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (chỉ độ thấp):

  • Cái bàn này kê trệt lết dưới đất, không có chân. (Cái bàn được đặt rất thấp, sát mặt đất, không có chân.)
  • Ngôi nhà xây trệt lết, không có tầng trên. (Ngôi nhà được xây rất thấp, chỉ một tầng sát đất.)

• Tính từ (chỉ độ phẳng):

  • Mặt đường trệt lết, không có ổ gà. (Mặt đường rất bằng phẳng, không có chỗ lồi lõm.)
  • Sân trước nhà trệt lết, dễ đi lại. (Sân trước nhà rất phẳng, thuận tiện cho việc di chuyển.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "trệt lết" trong tiếng địa phương: Từ này thường được dùng ở một số vùng miền Nam Bộ Việt Nam, mang sắc thái mô tả cụ thể và thân mật.

  • Cái ghế này thấp trệt lết, ngồi không thoải mái. (Cái ghế rất thấp, gần sát đất, ngồi không dễ chịu.)

• "trệt lết" kết hợp với "nhà": Chỉ kiểu nhà một tầng, thấp, không có gác.

  • Nhà tôi ở kiểu trệt lết, mát mẻ nhưng dễ ngập nước. (Nhà tôi là nhà một tầng, thấp sát đất, mát nhưng dễ bị ngập.)

Biến thể và từ gần giống

• Trệt (tính từ): thấp, sát đất; thường dùng để chỉ tầng trệt (tầng một) của nhà.

  • Tầng trệt là nơi để xe và tiếp khách. (Tầng một là nơi để xe và đón tiếp khách.)

• Lết (tính từ, phụ trợ): từ láy tăng nghĩa, không có nghĩa độc lập, chỉ dùng kèm với "trệt" để nhấn mạnh sự thấp hoặc phẳng.

Từ đồng nghĩa

• Thấp lè tè: rất thấp, thường dùng để mô tả vật hoặc người có chiều cao khiêm tốn.

  • Cây cối mọc thấp lè tè trên đồi. (Cây cối mọc rất thấp trên đồi.)

• Bằng phẳng: không có gồ ghề, độ cao đều nhau.

  • Mặt sân bằng phẳng, thích hợp để chơi thể thao. (Mặt sân không có chỗ lồi lõm, phù hợp để chơi thể thao.)

Thành ngữ liên quan

• Trệt lết như bàn là: rất phẳng, không có độ nhô lên (so sánh với mặt bàn là, một dụng cụ ủi đồ phẳng).
  • Sau khi đổ bê tông, mặt sân trệt lết như bàn là. (Sau khi đổ bê tông, mặt sân rất phẳng, không có chỗ gồ ghề.)